İnsan beyninin çəkisi

Heç bir beyin xəstəliyi olmayan 8000-dən çox  kişi və qadın beyininin müayinəsi  əsasında yetkin kişi və qadınların cins, yaşa, bədən çəkisi və boyu ilə əlaqədar normal beyin çəkisi, eləcə də Bədən Kütləsi İndeksi hesablanmışdır. 

Yetkin bir kişinin ortalama beyin çəkisi 1336 qr-dır; bu rəqəm orta yaşlı  qadınlar üçün 1198 qr-dır. Yaş artdıqca beyin çəkisi  kişilərdə ildə 2,7 q, qadınlarda isə 2,2 q azalır. Bədən boyu hər santimetrə görə beyin çəkisi cinsiyyətdən asılı olmayaraq orta hesabla təxminən 3,7 qr artır. Bu mövzuda bədən Kütlə İndeksi çox az əhəmiyyət kəsb edir və yalnız kişilərə aiddir. 

Yeni doğulmuş körpəninin beyni təxminən 350-400 qram ağırlığındadır. Bu dövürdə beyin uzunluğu təxminən 15 santimetrdir.

Kişilərin beyni qadınlardan daha böyükdür. Ümumi bədən çəkisi nəzərə alındıqdan sonra kişilərin beyni qadınlardan təxminən 100 qram daha böyük olur.

Qadınlarda frontal lob və limbik korteksin hissələri (problemlərin həlli və emosional tənzimləmə ilə əlaqəli sahələr) kişilərə nisbətən daha böyük olur. Kişilərdə parietal korteks (məsafənin qavranılması ilə əlaqəli nahiyyə) və amigdala (yaddaşa  və emosional reaksiyalara cavabdeh olan nahiyyə) qadınlara nisbətən daha böyük olur.

Neyronlar (sinir hücüyrələri) beynin və sinir sisteminin əsas tikinti bloklarıdır. Onlar beynin müxtəlif hissələrinin əlaqə saxlamasına imkan verən məlumat ötürür və daşıyırlar. Neyronlar həmçinin beynin bədənin digər hissələri ilə əlaqə saxlamasına imkan verir. Tədqiqatçılar hazırda insan beynində təxminən 86 milyard neyron olduğunu təxmin edirlər.

Beyin Ölçüsü Önəmlidirmi?

İnsanların hamısının beyni eyni ölçüdə deyil. Bəs bu o deməkdirmi ki, yüksək intellektli insanlar daha böyük beyinə malikdirlər? Bəzi hallarda bir keçid ola bilər.

Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, beyin ölçüsü müəyyən xəstəliklər və ya inkişaf şərtləri ilə əlaqələndirilə bilər.

Otistik uşaqlar, autizmli uşaqlardan daha böyük beyinlərə (və daha  qeyri-mütənasib beyin artımına) malikdirlər. Digər nahiyyə məsələn Hipokampus (beynin yaddaşla güclü bir şəkildə əlaqəli olan sahəsi) Alzheimer xəstəliyi olan yaşlı yetkinlərdə daha kiçik olur.

Bəs intellekt? İntellekt beyinin ölçüsü ilə əlaqəlidir ya yox bu cavab individualdır.Məsələnç Virginia  Universitetindən olan  alim Michael McDaniel tərəfindən aparılan bir tədqiqatda o göstərib ki apardığı bir çox araşdırmalar əsasında daha böyük beyinlər ilə daha yüksək intellekt arasında əlaqə vardır.

Bununla belə, bütün tədqiqatçılar McDaniel-in gəldiyi bu nəticə ilə razılaşmırlar. Bu cür tədqiqatlar həmçinin intellekti necə müəyyənləşdirdiyimiz və ölçəcəyimiz, bu cür müqayisələr edərkən nisbi bədən ölçüsünü nəzərə almalıyıqmı və intellekt haqqında qərar verərkən beynin hansı hissələrinə baxmalıyıq kimi mühüm suallar doğurur.

Onu da qeyd etmək lazımdır ki, individual fərdlərə baxarkən insanlar arasında beyin ölçüsü fərqləri nisbətən kiçikdir. Əsas rol oynaya biləcək digər təsirlərə beyindəki neyronların sıxlığı, sosial və mədəni amillər və beyin daxilindəki digər struktur fərqlər daxildir.