Alzheimer diaqnozu: Alzheimer diaqnozu necə qoyulur

Alzheimer xəstəliyinin diaqnozunu qoymaq üçün həkimlər xəstənin yaddaş pozğunluğunu və digər düşünmə bacarıqlarını qiymətləndirmək, funksional qabiliyyətlərini analiz etmək və davranış dəyişikliklərini müəyyən etmək üçün testlər keçirirlər.  Bununla yanaşı xəstənin geriləməsinin digər mümkün səbəblərini tapmaq  üçün bir sıra testlər də həyata keçirirlər.

Alzheimer xəstəliyinin diaqnozu  bir neçə fərqli yolla qoyulur .Demensiyanın ən çox yayılmış növü olan Alzheimer xəstəliyinin dəqiq diaqnozunu almaq çox vacibdir. Düzgün diaqnoz müvafiq müalicə, qayğı, ailə təhsili və gələcək üçün planlar əldə etmək üçün mühüm ilk addımdır.

Alzheimer xəstəliyinin erkən əlamətləri və simptomları

Alzheimer xəstəliyinin erkən əlamətləri və simptomları bunlardır:

ü  Hadisələri xatırlamaqda çətinlik çəkmək kimi yaddaş pozğunluğu

ü  Diqqəti cəmləmək, planlaşdırmaq və ya problemləri həll etməkdə çətinlik

ü  Evdə və ya işdə gündəlik işləri başa çatdırmaqda problemlər, məsələn, yazı yazmaq və ya yemək qablarından istifadə etmək

ü  Yer və ya vaxtın keçməsi ilə qarışıqlıq

ü  Avtomobil idarə edərkən məsafəni başa düşməmək, itmək və ya əşyaları səhv yerləşdirmək kimi vizual və ya məkan çətinlikləri

ü  Söz tapmaqda problemlər və ya nitq və ya yazıda söz ehtiyatının azalması kimi dil problemləri

ü  Qərarlarda zəif mühakimədən istifadə etmək

ü  İşdən və ya sosial tədbirlərdən uzaqlaşma

ü  Depressiya və ya digər davranış və şəxsiyyət dəyişiklikləri kimi əhval dəyişiklikləri

Yaddaş problemlərinin və digər simptomların qiymətləndirilməsi

Simptomların qiymətləndirilməsi və müəyyən edilməsi üçün həkim  suallara cavab verməni və ya yaddaş, düşünmə, problem həll etmə, nitqdən istifadə və əlaqəli bacarıqlar kimi idraki bacarıqlar ilə bağlı tapşırıqları yerinə yetirməyi istəyə bilər.

Psixoloji durum testi. Həkimlər düşüncə (idrak) və yaddaş bacarıqlarını yoxlamaq üçün psixi vəziyyət testləri keçirə bilər. Həkimlər koqnitiv geriləmə dərəcənizi qiymətləndirmək üçün bu testlərdəki xallardan istifadə edirlər.

Neyropsixoloji testlər. Beyin qavraması və psixi sağlamlıq vəziyyətləri (neyropsixoloq) üzrə təlim keçmiş bir mütəxəssis tərəfindən qiymətləndirilə bilərsiniz. Qiymətləndirmə yaddaşınızı və düşünmə (idrak) bacarıqlarınızı qiymətləndirmək üçün geniş testləri əhatə edə bilər.

Bu testlər həkimlərə sizdə Alzheimerin olub-olmadıgını və planlaşdırılmış şəkildə dərman qəbul etmək kimi gündəlik tapşırıqları təhlükəsiz yerinə yetirə bildiyinizi müəyyən etməyə kömək edir. . Bu testlər depressiyanın simptomlarınıza səbəb olub olmadığını da qiymətləndirə bilər.

Dostlar və ailə ilə söhbət

Həkimlər ailə üzvlərin və ya yaxın insanlara xəstə və davranışları barədə haqqında suallar verə bilər.

Beyin görüntüləmə testləri

Alzheimer xəstəliyi  beyin hüceyrələrinin proqressiv itkisi (degenerasiyası) nəticəsində yaranır. Bu degenerasiya beyin skanlarında  müxtəlif yollarla özünü göstərə bilər.

Ancaq diaqnoz qoymaq üçün təkcə bu skanlar kifayət deyil. Skanlar vəziyyəti diaqnoz etmək üçün istifadə edilmir, çünki həkimlərin beyində yaş ilə bağlı normal ve anormal  hesab etdikləri dəyişikliklər adətən üst-üstə düşür.

Maqnetik rezonans görüntüləmə (MRT). MRT, beyninizin ətraflı görünüşünü yaratmaq üçün güclü radio dalğalarından və maqnitlərdən istifadə edir.

Kompüter tomoqrafiyası (KT). Tomoqrafiya beyninizin kəsişmə şəkillərini əldə etmək üçün rentgen şüalarından istifadə edir.

Pozitron emissiya tomoqrafiyası (PET). PET görüntüləməsi bədəndəki maddələri aşkar etmək üçün izləyici kimi tanınan radioaktiv maddədən istifadə edir. PET görüntüləməsinin müxtəlif növləri var. Ən çox istifadə edilən PET görüntüləməsi florodeoksiqlükoza (FDG)-dır. Bu skan qlükoza metabolizması azalmış beyin bölgələrini müəyyən edə bilər. Maddələr mübadiləsinin dəyişmə nümunəsi degenerativ beyin xəstəliklərinin müxtəlif növlərini ayırd edə bilər.

Bu yaxınlarda Alzheimer demensiyası ilə əlaqəli olan amiloid zülalları (lövhələr) və ya tau (neyrofibrilyar dolaşıqlar) qruplarını aşkar edən PET skanları hazırlanmışdır. Bu tip PET skanlar adətən tədqiqat şəraitində istifadə olunur.