Demensiya diaqnozu almaq insanın həyatında ən emosional anlardan biri ola bilər. Bu xəbər qarşısında özünüzü çaşqın, qorxmuş, narahat, qəzəbli və ya tam hissiz hiss edə bilərsiniz. Siz bu diaqnozu gözləyə bilərdiniz, ya da bu xəbər sizin üçün gözlənilməz ola bilərdi. Eyni zamanda, sizdə və ya ailənizdə baş verən dəyişikliklərə nəhayət bir izah tapıldığı üçün bir qədər rahatlıq hiss edə bilərsiniz. 

Hansı hissləri yaşayırsınızsa, bilin ki, bu normaldır. Demensiya diaqnozuna düzgün və ya yanlış reaksiya yoxdur. 

Demensiya diaqnozu həyatınızın bu gün bitməsi demək deyil. Bu, birdən-birə özünüz olmağı dayandırdığınız anlamına gəlmir. Siz hələ də eyni insansınız — öz həyatınız, xarakteriniz, münasibətləriniz, seçimləriniz və dəyərlərinizlə. Demensiya bəzi dəyişikliklər yarada bilər, amma sizi siz edən xüsusiyyətləri əlinizdən almır. 

Rəsmi diaqnozdan sonra bir sıra məsləhət görülən addımlar atılmalıdır: 

Məlumatı qəbul edin 

Özünüzə vaxt verin. Bütün qərarları dərhal verməyə ehtiyac yoxdur. Hər şeyi bir gündə başa düşmək lazım deyil. Bu xəbəri qəbul etmək üçün zamana ehtiyac duymağınız normaldır.  

Bəzi insanlar dərhal danışmaq istəyir, bəziləri isə sakit qalmağa ehtiyac duyur. Bəziləri ağlayır, bəziləri daha praktik davranır, başqalar isə ilk anda nə hiss etdiyini bilmir. Bu reaksiyaların hamısı normaldır. 

Xəbəri paylaşın 

Hazır olduqda, etibar etdiyiniz biri ilə danışın. Bu, həyat yoldaşınız, övladınız, yaxın dostunuz, bacı-qardaşınız, qonşunuz və ya mütəxəssis ola bilər. 

Bu diaqnozu tək daşımaq məcburiyyətində deyilsiniz. Xəbəri paylaşmaq çətin ola bilər, amma bu, dəstək almağa və birlikdə plan qurmağa kömək edə bilər.  

Suallarınıza cavab tapın 

Növbəti qəbulunuzdan əvvəl suallarınızı yazmaq faydalı ola bilər. Məsələn: 

Suallarınızı yazmaq qəbul zamanı özünüzü daha rahat hiss etməyə kömək edə bilər. 

Gələcək addımları düşünün 

Növbəti addımları planlamaq vacibdir. Bu, ailə həkimi, yaddaş klinikası, nevroloq, psixiatr, demensiya üzrə tibb bacısı, peşə terapevti və ya sosial xidmətlərlə əlaqəni əhatə edə bilər. 

Soruşun: sizin üçün qayğı planı olacaqmı və sizə kim dəstək olacaq? Qayğı planı sizin ehtiyaclarınızı və sizə lazım olan dəstəyi müəyyən etməyə kömək edir. 

Eyni zamanda, praktiki məsələləri də tələsmədən, addım-addım düşünmək yaxşıdır. Bu, dərmanların yoxlanılması, vacib sənədlərin toplanması, gələcək qayğı ilə bağlı istəklərin müzakirəsi, maliyyə dəstəyi və ya hüquqi planlaşdırma (məsələn, etibarnamə) kimi mövzuları əhatə edə bilər. 

Bu söhbətlər çətin ola bilər, amma bu, nəzarəti itirmək demək deyil. Bu, seçimlərinizi qorumağa kömək edir. 

Özünüz olaraq qalın 

Bu diaqnozun həyatınızı tam idarə etməsinə imkan verməyin. Siz yalnız demensiyası olan bir insan deyilsiniz. Siz maraqları, münasibətləri, bacarıqları və xatirələri olan bir insansınız. 

Gününüzə məna qatan fəaliyyətləri davam etdirin — gəzinti, musiqi, yemək bişirmək, bağçılıq, ibadət, incəsənət, oxumaq, nəvələrlə vaxt keçirmək və ya dostlarla görüşmək kimi. 

Gündəlik həyatı uyğunlaşdırın 

Kiçik dəyişikliklər gündəlik həyatı asanlaşdıra bilər. Təqvimdən istifadə etmək, qeydlər yazmaq, telefon xatırlatmaları qurmaq, şkafları işarələmək, açarları eyni yerdə saxlamaq və gündəlik rejim yaratmaq müstəqil qalmağa kömək edə bilər. 

Bunlar zəiflik əlaməti deyil. Bunlar sizin özünüzü daha inamlı hiss etməyinizə kömək edən vasitələrdir. 

Emosional rifahınıza və münasibətlərinizə diqqət yetirin 

Emosional vəziyyətinizə diqqət yetirmək vacibdir. Demensiya diaqnozu əhvalınıza və özünüzə olan inamınıza təsir edə bilər. Siz gələcəklə bağlı narahat ola bilərsiniz və ya başqalarının sizə fərqli yanaşacağından ehtiyat edə bilərsiniz. 

Əgər özünüzü kədərli, narahat və ya tənha hiss edirsinizsə, bunu ailə həkiminiz və ya başqa bir mütəxəssis ilə bölüşün. Emosional dəstək çox vacibdir. 

Ailə üzvləri və dostlar da dəstəyə ehtiyac duya bilər. Onlar hər zaman nə deməli və ya necə kömək etməli olduqlarını bilməyə bilər. Açıq söhbətlər kömək edə bilər. Siz onlara hansı dəstəyin sizin üçün faydalı olduğunu deyə bilərsiniz. 

Unutmayın: hər kəsin yolu fərqlidir 

Unutmayın ki, demensiya hər kəsə fərqli təsir edir. Bəzi insanlar bir müddət işləməyə davam edir. Bəziləri səyahət edir, könüllü fəaliyyətlə məşğul olur və sosial həyatını davam etdirir. Hər bir insanın yolu fərqlidir və dəstək sizin ehtiyaclarınıza uyğun olmalıdır. 

Ümidinizi qoruyun 

Ən əsası — ümidinizi itirməyin. Demensiya ilə yaşayan insanlara kömək edən müxtəlif xidmətlər, təşkilatlar və mütəxəssislər mövcuddur. 

Siz hər şeyi bir anda bilməli deyilsiniz. Addım-addım irəliləmək kifayətdir. 

Demensiya diaqnozu həyatın sonu deyil. Bu, yeni bir mərhələdir və bu mərhələ qayğı və dəstək ilə yaşana bilər. 

Siz hələ də sizsiniz. Siz önəmlisiniz. Sizin səsiniz önəmlidir. Bu çətin dövrdə tək deyilsiniz. 

Müəllif: Dr. Aygün Bədəlova