Alzheimer xəstəliyi zamanı simptomları idarə etməyə kömək edən dərman preparatları.

Alzheimer xəstəliyinin hələ ki müalicəsi yoxdur, lakin iki növ dərman preparati vardır ki,onlar  xəstəliyin simptomlarını idarə etməyə kömək edir.

Alzheimer dərmanları əsasən yaddaş itkisini, düşüncə və qavrama problemlərini azaltmağa və gündəlik funksiyaları sərbəst idarə etməyə kömək edən bir strategiyaya əsaslanmışdır. Alzheimer dərmanları xəstəliyi müalicə etməsə də, xəstənin həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırır və xəstəyə gündəlik ehtiyaclarını müstəqil olaraq etməsinə kömək edir.

Alzheimerin müalicəsi üçün təsdiqlənmiş iki növ dərman preaparatı vardır: bəzi simptomları müvəqqəti olaraq yüngülləşdirən və xəstəliyin gedişatını yavaşlatan dərmanlar. Dərmanlar hər Alzheimer xəstəsinə kömək edə bilmir və zaman keçdikcə effektivliyini itirə bilər. Bu dərmanlar adətən erkən və orta dərəcədə Alzheimer xəstəliyi olan insanlar üçün ən təsirli olurlar.

Daha təsirli effektə malik Alzheimer dərmanları üzərində araşdırmalar davam edir.

Mövcud Alzheimer dərmanlarının rolu

Qida və Dərman İdarəsi (FDA) Alzheimer xəstəliyinin simptomlarını müalicə etmək üçün xüsusi olaraq müxtəlif növ dərmanları təsdiqlədi.

Xolinesteraza inhibitorları

Memantin

Xüsusi Alzheimer mərhələləri üçün təsdiq edilmişdir. Bu mərhələlər - yüngül, orta və ağır - yaddaş, zaman və məkan haqqında məlumatlılığı, təfəkkür və düşüncəni qiymətləndirən testlər üzrə ballara əsaslanır.

Bununla belə, həkimlər Alzheimer dərmanlarını FDA-nın təsdiq etdiyi mərhələlərdən başqa mərhələlər üçün təyin edə bilər. Həmçinin nəzərə almaq lazımdır ki,alzheimerin mərhələləri dəqiq deyil, dərmanlara fərdi reaksiyalar dəyişir və müalicə variantları məhduddur.

Alzheimer dərmanlarının MCI-nin Alzheimer xəstəliyinə keçməsinin qarşısını ala biləcəyini sınayan klinik sınaqlar ümumiyyətlə heç bir davamlı fayda göstərməmişdir.

Xolinesteraza inhibitorları

Alzheimer xəstəliyinin beynə zərər vurmasının bir yolu, ayıqlıq, yaddaş, düşüncə və mühakimə üçün vacib olan kimyəvi xəbərçinin (asetilxolin) səviyyəsini azaltmaqdır. Xolinesteraza (ko-lin-ES-tur-ays) inhibitorları beyində parçalanmasının qarşısını alaraq sinir hüceyrələrində mövcud olan asetilkolinin miqdarını artırır.

Xolinesteraza inhibitorları Alzheimer xəstəliyini geri qaytara və ya sinir hüceyrələrinin məhvini dayandıra bilməz. Bu dərmanlar da zaman keçdikcə effektivliyini itirir, çünki azalan beyin hüceyrələri daha az asetilkolin istehsal edir.

Ümumi yan təsirlərinə ürəkbulanma, qusma və ishal daxil ola bilər. Müalicəyə aşağı dozada başlamaq və daha yüksək dozaya qədər işləmək yan təsirləri azaltmağa kömək edə bilər. Bu dərmanları qida ilə qəbul etmək də yan təsirləri minimuma endirməyə kömək edə bilər.

Müəyyən növ ürək aritmiyası olan insanlar xolinesteraza inhibitorlarını qəbul etməməlidirlər.

Alzheimer xəstəliyinin müalicəsi zamanı adətən üç növ xolinesteraza inhibitoru təyin edilir:

Donepezil (Aricept) xəstəliyin bütün mərhələlərini müalicə etmək üçün təsdiq edilmişdir. Gündə bir dəfə həb şəklində qəbul edilir.

Galantamin (Razadyne) yüngül və orta dərəcəli Alzheimerin müalicəsi üçün təsdiq edilmişdir. Gündə bir dəfə həb və ya gündə iki dəfə uzadılmış kapsul şəklində qəbul edilir.

Rivastigmin (Exelon) yüngül və orta dərəcəli Alzheimer xəstəliyi üçün təsdiq edilmişdir. Həb kimi qəbul edilir. Ağır stadiyada olan Alzheimer xəstəliyini müalicə etmək üçün də istifadə edilə bilər.

Sonrakı mərhələlər üçün isə memantin adlı preparatdan istifadə etmək daha effektiv olmuşdur.

Memantin (Namenda) orta və ağır Alzheimer xəstəliyinin müalicəsi üçün FDA tərəfindən təsdiq edilən bir preparatdır. Memantin öyrənmə və yaddaş da daxil olmaqla, beyinin bir çox  funksiyalarında geniş iştirak edən qlutamatın aktivliyini tənzimləməklə işləyir. Həb və ya şərbət şəklində qəbul edilir. Ümumi yan təsirlərə başgicəllənmə, baş ağrısı, çaşqınlıq və təşviş hissi  daxildir.

FDA, həmçinin kapsul olaraq qəbul edilən donepezil və memantin (Namzaric) kombinasiyasını təsdiqləmişdir. Yan təsirlərə baş ağrısı, başgicəllənmə, ürəkbulanma və ishal daxildir.

Alzheimer dərmanlarını nə vaxt dayandırmaq lazımdır

Alzheimer inkişaf edən bir xəstəlik olduğuna görə, simptomlar və onlarla mübarizə planı zamanla dəyişəcək bir prosessdir. Alzheimer dərmanı qəbul edərkən bütün planlama davamlı nəzərdən keçirilməli və nə qədər davam etməsinə qərar vermək mütləq həkim ilə bərabər aparılmalıdır.

 Adukanumab

Adukanumab venadaxili infuziya terapiyasıdır və Alzheimer xəstəliyi üçün təsdiq edilmiş ilk növ dərmandır. Bu preparat yalnız yüngül koqnitiv pozğunluğu və Alzheimer xəstəliyi səbəbindən yüngül formada olan demensiyalı xəstələr üçün təsdiqlənir.

FDA, Alzheimer xəstəliyinin yolunun əsas hissəsi olduğu düşünülən beyin beta-amiloidini azaltdığı üçün adukanumabı sürətləndirilmiş təsdiq müddəasına uyğun olaraq təsdiqləmişdir.

Bununla belə,bu preparatin gündəlik fəaliyyətə, düşüncə və ya yaddaşa olan faydaları tam daaydın deyildir. Yan təsirlərə aşağıdakılar daxil ola bilər:

Amiloid ilə əlaqəli görmə pozuntuları - serebral ödem (ARİA-E) (ödem)

Amiloid ilə əlaqəli görüntüləmə pozğunluqları - hemosiderin çöküntüsü (ARIA-H), kiçik beyin qanaxmaları (mikrohemorragiya) və beynin səthi boyunca beyin qanaması (səthi sideroz)

Bu dəyişiklikləri aşkar etmək üçün təkrari beyin MRT-ləri lazımdır.

Adukanumab preparatının cari istifadəsi məhduddur, çünki Medicare və Medicaid Xidmətləri Mərkəzləri (CMS) Medicare ilə CMS tərəfindən təsdiqlənmiş randomizə edilmiş nəzarət edilən sınaqlarda iştirak edən insanlar üçün preparatı təmin etmək planları üzərində işləyir.